Derepazarı Tarihçesi
Derepazarı, tarih boyunca kapsamlı bir araştırma yapılmamış olmasına rağmen, coğrafi konumuyla dikkat çeken bir bölgedir. Bulunan kalıntılar, bu yerleşimin eski dönemlerde “Filandoz” olarak adlandırıldığını göstermektedir. Rize merkezin yakınında yer alan Derepazarı, tarih boyunca Rize’nin uğradığı işgallerden etkilenmiş, ancak o dönemde yoğun bir yerleşim olmadığından ciddi zarar görmemiştir. İlçenin adının, eski zamanlarda “dere kenarında pazar kurulması” geleneğinden geldiği rivayet edilmektedir. Bu hikâye, yöre halkı tarafından günümüzde de anlatılmaktadır.
Tarihî Arka Plan
Derepazarı’nın tarihi, M.Ö. 2000’li yıllara kadar uzanmaktadır. Urartular döneminde pek öne çıkmayan bu bölge, sırasıyla Medler, Persler, Büyük İskender, Pontos Krallığı, Trabzon Rum Devleti, Selçuklular ve Osmanlılar gibi medeniyetlerin etkisi altında kalmıştır. Ancak, yerleşimin az olması sebebiyle bu dönemlere ait detaylı bulgulara ulaşılamamıştır. Arkeologlar, bölgeye dair bilginin gelişen teknolojilerle daha net bir şekilde ortaya çıkarılabileceğini düşünmektedir.
Modern dönemde Derepazarı, 1949 yılında bucak, 1954 yılında belediye teşkilatına kavuşmuştur. 9 Mayıs 1990’da ilçe statüsü kazanmış ve 6 Ağustos 1991 tarihinde fiilen faaliyete geçmiştir. Resmî açılışı ise 3 Ekim 1991’de yapılmıştır.
Nüfus ve Yüzölçümü
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre Derepazarı’nın toplam nüfusu 7.508 kişidir. Bunun 3.652’si ilçe merkezinde, 3.856’sı ise köylerde yaşamaktadır. İlçenin yüzölçümü 29 km² olup, doğusunda ve güneyinde Rize, batısında İyidere, kuzeyinde ise Karadeniz ile çevrilidir.
Coğrafi Yapı ve Ulaşım
Derepazarı, tipik Karadeniz ikliminin etkisi altındadır. Yıllık ortalama sıcaklık 14-15 °C’dir. İlçenin Karadeniz kıyısında yer alması, ulaşım ve ticaret açısından avantaj sağlamaktadır. Trabzon-Hopa kara yolu, ilçe merkezinden geçmekte ve Derepazarı’nı Rize merkeze sadece 7 km uzaklıkta stratejik bir konuma taşımaktadır.
Ekonomik Faaliyetler
Derepazarı ekonomisinin temelini tarım oluşturmaktadır. Tarım alanlarının %89’u çay bahçelerinden oluşmaktadır. İlçede çay dışında, genellikle aile içi tüketim için üretilen tarla bitkileri ve meyveler yetiştirilmektedir. Başlıca ürünler arasında mısır, fasulye, yaprak lahana, portakal ve mandalina bulunmaktadır.
Balıkçılık da ilçenin önemli bir ekonomik faaliyetidir. Hamsi, başlıca deniz ürünüdür. Mezgit ve istavrit ise diğer önemli balık türleridir. Ancak, açık deniz balıkçılığı yapacak büyük ölçekli işletmeler bulunmamaktadır.
Derepazarı, stratejik konumu ve doğal kaynaklarıyla Rize’nin önemli bir parçasıdır. Tarih boyunca yerleşim azlığı sebebiyle savaş ve işgallerden büyük zarar görmeyen ilçe, günümüzde çay tarımı ve balıkçılık ile ekonomik yaşamını sürdürmektedir. Gelişen teknolojilerle birlikte, Derepazarı’nın tarihî ve arkeolojik zenginliklerinin gelecekte daha iyi anlaşılması beklenmektedir.