Kocaeli
Rizeliler Derneği

İletişim

Osman Çakır

Dernek Başkanı

Facebook Instagram Wordpress

RİZE MERKEZ İLÇESİ

RİZE TARİHÇESİ VE İDARİ YAPISI

İLİN ADININ KAYNAĞI

Rize’nin adı, tarih boyunca farklı anlam ve şekillerde kullanılmıştır:

  • Yunanca “Rhisos” kelimesi, pirinç anlamına gelmektedir.
  • Rumca’da “Rıza”, dağ eteği anlamında kullanılmıştır.
  • Osmanlıca’da ise “Rize”, ufak kırıntı veya döküntü anlamına gelir.

Bu isimlerin coğrafyanın özelliklerine ve bölgedeki yaşam biçimlerine referans verdiği düşünülmektedir.

İLK TARİHİ İZLER

Rize’nin tarihi, antik çağlara kadar uzanır. İlk Türk izleri, Saka göçleri sırasında görülmüştür. Bu dönemde Aşağı Çoruh ve Rize – Batum arasına “Kalaç” adlı bir Türk boyu yerleşmiştir. Bu, bölgedeki Türk varlığının tarihini çok daha eskiye götüren önemli bir bilgidir.

OSMANLI DÖNEMİ

Rize, Osmanlı İmparatorluğu’nun topraklarına 1470 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde katılmıştır. Bölge, stratejik konumu ve limanları nedeniyle önemli bir yerleşim yeri olmuştur. Yavuz Sultan Selim’in sancak beyliği sırasında annesi Gülbahar Hatun, Rize’de kendi adıyla anılan Gülbahar Hatun Camii‘ni yaptırmıştır.

Osmanlı döneminde belediye teşkilatları, XIX. yüzyılın ortalarından itibaren ortaya çıkmaya başlamıştır. Rize Belediyesi’nin kesin kuruluş tarihi bilinmese de ilk belediye başkanları şunlardır:

  1. İsmail Efendi (1869-1870)
  2. Tevrizade Reşit Ağa (1871-1872)
  3. Mehmet Sadık Efendi (1873)
  4. Hacı Hüseyin Sabri Efendi (1874-1877)
  5. Mehmet Efendi (1880)
  6. Tuzcuzade Mehmet Efe (1881)
  7. Hacı Hüseyin Efendi (1888)
  8. Hacı Hüseyin Sabri Efendi (1892-1894)
  9. Abdülhamit Efendi (1896)
  10. Hacı Rauf Efendi (1901-1903)
  11. Hacı Şaban Efendi (1904-1905)

CUMHURİYET DÖNEMİ

Rize’nin Rus İşgali ve Bağımsızlığı:
Rize, Birinci Dünya Savaşı sırasında 9 Mart 1916’da Rus işgaline uğramış, 2 Mart 1918’de bağımsızlığına kavuşmuştur. Bu dönemde halkın mücadeleci ruhu, bağımsızlık yolundaki kararlılığı bir kez daha görülmüştür.

Vilayet Oluşu:
Cumhuriyetin ilanından sonra sancak merkezi olan Rize, 20 Nisan 1924 tarihinde vilayet statüsüne kavuşmuştur. Günümüzde Rize’nin 12 ilçesi bulunmaktadır.

Cumhuriyet Dönemi Belediye Başkanları:
Cumhuriyet döneminde Rize’de görev yapan belediye başkanları ise şunlardır:

  1. Hakkı Mataracı (1923 – 1936) – 13 Yıl
  2. Mucip Kemalyeri (1936 – 1938) – 2 Yıl
  3. Hasan Fehmi Biber (1939 – 1950) – 12 Yıl
  4. Mucip Kemalyeri (1950 – 1952) – 2 Yıl
  5. Ahmet Vardal (1952 – 1953) – 1 Yıl
  6. Ethem Şevki Kepenek (1953 – 1954) – 1 Yıl
  7. İbrahim Şerifoğlu (1954 – 1955) – 1 Yıl
  8. Mustafa Ardal (1955 – 1956) – 1 Yıl
  9. Ali Karagöz (1956 – 1957) – 1 Yıl (Vekil)
  10. Ziya Çalışır (1957 – 1959) – 2 Yıl (Vekil)
  11. Ertuğrul Ünlüer (1959 – 1960) – 1 Yıl (Vekil)
  12. Adil Aktan (1960 – 1963) – 3 Yıl (Vekil)
  13. Ekrem Orhon (1963 – 1972) – 9 Yıl (CHP + AP)
  14. Ahmet Karali (1972 – 1973) – 1 Yıl (Vekil, AP)
  15. İsmail Ömeroğlu (1973 – 1977) – 4 Yıl (CHP)
  16. Ömer Bayar (1977 – 1980) – 3 Yıl (CHP, 12 Eylül Hareketi ile sona erdi)
  17. Ekrem Orhon (1980 – 1983) – 3 Yıl (Atama)
  18. İsmet Kara (1983 – 1984) – 1 Yıl (Atama)
  19. Bülent Koç (26.03.1984 – 29.03.1989) – 5 Yıl (ANAP)
  20. Memiş Ali Usta (29.03.1989 – 27.03.1994) – 5 Yıl (DYP)
  21. Şevki Yılmaz (27.03.1994 – 01.11.1995) – Milletvekili seçimleri için istifa etti (RP)
  22. Hasan Uzun (27.11.1995 – 02.06.1996) – Vekil (RP)
  23. Hızır Hop (04.07.1996 – 28.03.2004) – 8 Yıl (ANAP)
  24. Halil Bakırcı (28.03.2004 – 29.03.2014) – 10 Yıl (AK Parti)
  25. Prof. Dr. Reşat Kasap (29.03.2014 – 2019) – AK Parti
  26. Rahmi Metin (2019 – …) AK Parti

Kültür ve Miras

Rize, tarih boyunca coğrafi konumu nedeniyle ticaret ve kültürün kesişim noktasında bulunmuştur. Bölge halkı, denizle iç içe yaşamış ve çayın tarımıyla ekonomik bir devrim gerçekleştirmiştir. Rize’nin en bilinen özellikleri arasında şunlar sayılabilir:

  1. Çay Üretimi: Türkiye’nin çay üretim merkezi olarak dünya çapında tanınır.
  2. Mimari Yapılar: Gülbahar Hatun Camii ve tarihi konaklar bölgenin Osmanlı mirasını yansıtır.
  3. Doğal Güzellikler: Kaçkar Dağları, Fırtına Deresi ve Ayder Yaylası gibi turistik alanlarıyla ünlüdür.

RİZE’NİN ÖNEMİ

Rize, yalnızca Karadeniz’in değil, Türkiye’nin önemli kültürel ve ekonomik merkezlerinden biridir. Coğrafi güzellikleri, tarihi zenginlikleri ve çay üretimiyle her zaman dikkat çekmiştir. Gelişen turizm, şehircilik ve kültürel projelerle birlikte Rize’nin önemi gün geçtikçe artmaktadır.

Bu derin tarih ve kültür, Rize’yi yalnızca bir şehir değil, bir yaşam merkezi haline getirir.

Önemli Linkler:

HARİTA

VİDEO

Instagram Feed